Paragrafen

In deze paragraaf verantwoorden wij de gerealiseerde opbrengsten en realisaties van beleidsvoornemens op het gebied van lokale heffingen voor het dienstjaar 2024. Dit in relatie tot de in de begroting 2024–2027 opgenomen paragraaf lokale heffingen.

Voor het belastingjaar 2024 is uitgegaan van de door u vastgestelde tarieven (raadsbesluit 21 december 2023). In het kader van de begroting 2024-2027 besloot u op de belastingtarieven een inflatoire correctie van 4,55% toe te passen. Dit met uitzondering van de (water)toeristenbelasting en de rioolheffingen. Bij de behandeling van de kadernota 2024-2027 zijn deze tarieven voor (water)toeristenbelasting vastgesteld gelijk aan 2023. De tarieven rioolheffingen volgen uit het Gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) 2022 – 2026 en zijn met 1.9% verhoogd.  

Hieronder treft u een tabel aan met de gerealiseerde inkomsten van de belangrijkste lokale heffingen. Wij presenteren dit overzicht aan de hand van de begrote en de werkelijke opbrengsten over verschillende boek- c.q. belastingjaren. Ter vergelijk hebben wij de begrote cijfers van 2025 erbij vermeld. Omdat deze paragraaf betrekking heeft op het jaar 2024 gaan we daar niet verder op in.

In dit onderdeel geven wij een toelichting op de belangrijkste tariefsaanpassingen en realisaties van beleidsvoornemens voor het begrotingsjaar 2024. Hierbij hebben wij rekening gehouden met de eerdergenoemde verhogingen. Hierna allereerst een tabel met de ontwikkeling van de belangrijkste belastingtarieven.

Op grond van het bepaalde in het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) is het verplicht in de paragraaf lokale heffingen een overzicht op hoofdlijnen op te nemen van de diverse heffingen. Bij onze gemeente gaat het om: 
•    Scheepvaartrechten 
•    Rioolheffingen 
•    Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten 
•    Lijkbezorgingsrechten
•    Leges

Hierna maken wij per heffing het percentage kostendekkendheid inzichtelijk en geven we een korte tekstuele toelichting.

Gemeenten kunnen met inachtneming van de Invorderingswet 1990 kwijtschelding verlenen voor gemeentelijke heffingen, waarbij zij zelf kunnen beslissen voor welke heffingen kwijtschelding mogelijk is.

Op 30 oktober 2018 stelde u de gewijzigde verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen vast. Het doel hiervan was tweeledig:
•    Een zo ruim mogelijk kwijtscheldingsbeleid toepassen voor inwoners die door hun inkomenspositie niet of moeilijk in staat zijn de aanslagen gemeentelijke heffingen te voldoen.
•    Een efficiënte toepassing van de afhandeling van kwijtscheldingsverzoeken door conformatie aan de uniforme normen van de deelnemers binnen Sabewa Zeeland.

Kwijtschelding kan voor de volgende belastingen worden verleend:
•    Afvalstoffenheffing, behalve op extra aangevraagde emmers.
•    Rioolheffing gebruikersdeel, behalve op extra afgenomen kubieke meters water.
•    Het aantal ledigingen is gemaximeerd tot 10 voor eenpersoonshuidhouden en 11 voor tweepersoonshuishouden. Een meerpersoonshuishouden krijgt kwijtschelding tot maximaal 13 ledigingen.

Daarnaast zijn de volgende aanvullende voorwaarden vastgesteld:
•    Alleen natuurlijke personen komen in aanmerking voor kwijtschelding.
•    De normbedragen voor kwijtschelding worden gesteld op 100%.

Sabewa Zeeland voert voor ons de toetsing van kwijtscheldingverzoeken uit en neemt deel aan de automatische beoordeling van een deel van de kwijtscheldingsaanvragen. Dit gebeurt bij de Stichting Inlichtingenbureau, opgericht door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Uitvoering 2024
Voor het belastingjaar 2024 waren de uitgaven aan kwijtschelding van afvalstoffenheffing begroot op €138.116. De werkelijk verleende kwijtschelding bedraagt € 95.916 (2024) en € 23.263 (oude jaren).
Voor de rioolheffing waren de uitgaven begroot op € 40.690. De werkelijk verleende kwijtschelding bedraagt € 31.831 (2024) en € 3.188 (oude jaren).

Geautomatiseerde kwijtschelding
In 2024 is voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing in 260 gevallen geautomatiseerde kwijtschelding verleend. Het betreft hierbij een bedrag van € 71.000.

Handmatig beoordeelde kwijtschelding
Daarnaast zijn door Sabewa Zeeland handmatig kwijtscheldingsverzoeken beoordeeld. Er zijn voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing 122 verzoeken over 2024 ingediend. Het betreft hierbij een bedrag van € 37.000.

De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bestaat uit:

• Het gemeentelijke beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s;
• Een overzicht van reserves en voorzieningen om risico’s af te wenden;
• Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit;
• Een inventarisatie van de risico’s.

In deze paragraaf gaan we in op de ontwikkelingen van deze vier punten.

In juli 2019 stelde de raad de Kadernota 2019-2023 Risicomanagement & Rechtmatigheidsverantwoording (hierna genoemd Kadernota) vast. Deze Kadernota beperkt zich niet tot financiële risico’s, maar gaat ook over niet-financiële risico’s, zoals bestuurlijke en juridische risico’s, imago- en frauderisico’s en risico’s in de bedrijfsvoering op het gebied van personeel en informatie- en communicatietechnologie.  In de Kadernota ligt het gemeentelijk risicoprofiel vast, als ook de normen voor de weerstandsratio en streefwaarden voor financiële kengetallen, aan de hand waarvan wij kunnen monitoren dat we als gemeente financieel gezond blijven.  

Uitgangspunt voor de ontwikkeling en invoering van risicomanagement is om niet alleen de mogelijke risico’s te analyseren en in kaart te brengen, maar ook om de methodiek van risicomanagement in te voeren. Hierbij betrekken wij ook de adviezen van de accountant en de auditcommissie.

De raad evalueerde in februari 2022 de streefwaarden voor de financiële kengetallen en concludeerde dat de bestaande normen de organisatie, het college en de raad scherp houdt op de ontwikkeling van de financiële positie en daarom niet behoeven te worden aangepast.

We voorzien risico’s in het niet ontvangen van betalingen voor geleverde diensten, belastingen en andere baten of terugbetalingen van uitkeringen voor bijvoorbeeld levensonderhoud. Hiervoor zijn twee financiële voorzieningen gevormd die gezamenlijk rond de € 330.000 zijn. Op basis van vaste rekenmethodieken wordt de omvang bepaald en gevoed uit de exploitatie.
Verder is er een voorziening gevormd ter dekking van kwantificeerbare financiële risico’s binnen de bouwgrondexploitatie.

Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een gevolg voor de organisatie. Met behulp van een risicomanagementinformatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel opgesteld. Het onderstaande overzicht toont de negen grootste financiële risico's en de som van de overige risico’s. Onderaan de tabel is het totaalbedrag voor deze overige risico’s opgenomen.

Al ons bekende relevante risico's zijn opgetekend. Wij onderzochten wat de beheersmaatregelen zijn en wat vervolgens de restrisico's zijn (impact). De restrisico's zijn qua hoogte gecategoriseerd in vijf rubrieken:
5   > € 500.000
4       € 250.000 - ≤ € 500.000
3       € 100.000 -≤ € 250.000
2       €    25.000 -≤ € 100.000
1   < € 25.000
We hebben ons ook de vraag gesteld: hoe vaak kan zich het risico voordoen in een bepaalde periode (kans)?

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij horende benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

Ratio weerstandsvermogen =      Beschikbare weerstandscapaciteit  =         73.040.000 = 18,5  
                                                                          Benodigde weerstandscapaciteit                  3.956.400

Wij streven een weerstandsvermogen na dat tenminste ruim voldoende is. Dit vereist een ratio weerstandsvermogen dat gelijk is of hoger is dan 1,5.

Deze paragraaf bevat op basis van wettelijke verantwoordingsregels de eerste vijf financiële kengetallen. De zesde is geen verplicht kengetal, maar vloeit voort uit de eigen Kadernota risicomanagement. De kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente.

De paragraaf weerstandsvermogen is direct verbonden met alle programma’s en de gehele bedrijfsvoering van de gemeente. Feitelijk is deze paragraaf hiervan een dwarsdoorsnede. De confrontatie tussen het weerstandsvermogen en de risico’s geeft een positief getal, in die zin dat de weerstandsratio boven de 1,5 ligt. Omdat van de financiële kengetallen er een score is in de categorie B en in de categorie C, is de gemeente Schouwen-Duiveland, conform de vastgestelde Kadernota risicomanagement, matig financieel gezond. Om financieel gezonder te worden is inzet nodig om de vaste schulden en de belastingdruk te verlagen. 

Naast de genoemde gekwantifeerde risico's die de normale bedrijfsvoering kunnen beïnvloeden, is ook van belang te noemen dat het behalen van onze doelen steeds meer afhankelijk zijn van voldoende beschikbare menskracht (intern als extern) en grondstoffen. Daarbij speelt dat schaarste op deze fronten en energie de prijzen opdrijven.

Onderstaand overzicht geeft een beeld van de wijze waarop onze kapitaalgoederen zijn ondergebracht in beheerplannen en zijn vertaald in de jaarrekening.

Algemeen

Wegbeheerders hebben vanuit de Wegenwet de zorgplicht voor wegverhardingen. Dit betekent dat wij als wegbeheerder altijd verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit (onderhoudstoestand) van de verhardingen die de gemeente in beheer heeft. Deze zorgplicht moet waarborgen dat het gebruik van de wegen veilig plaats kan vinden en schades en/of ongevallen door gebreken aan de wegverharding zoveel mogelijk worden voorkomen. Verreweg het grootste deel van de gemeentelijke wegverhardingen ligt binnen de bebouwde kom van de kernen.

In 2023 het is het Beheer- en Beleidsplan Wegen 2023-2027 vastgesteld door de raad. Dit plan geeft in hoofdlijnen het kwalitatieve en financiële niveau aan waarop het college haar taak als wegbeherende instantie wenst uit te voeren. 

Uitgangspunten bij het gemeentelijke wegbeheer voor 2025 zijn:

• Het gebruik van wegen moet te allen tijde veilig kunnen plaatsvinden. Bij calamiteiten wordt direct ingegrepen.

• Alle gemeentelijke wegen worden, conform de landelijke standaard van het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW), op minimaal kwaliteitsniveau "B” gehouden. 

• Overlast van wegenonderhoud voor de burger wordt zoveel mogelijk beperkt.

• Projecten worden zo veel als mogelijk integraal aangepakt. Dit betekent dat alle beheersdisciplines vanaf de initiatieffase intensief samenwerken.

Uitvoeringsplannen

In het kader van integraal werken combineren we de uitvoeringsplannen zoveel mogelijk met rioolvervanging en groenonderhoud. Hiervoor is in 2023 het project “Wijkgerichte aanpak” gestart. Groot onderhoud aan wegen die binnen de Masterplannen stads- en dorpsvisies vallen stellen we uit tot uitvoering in het kader van de Masterplannen stads- dorpsvisies aan de orde is. Tot die tijd onderhouden we deze wegen dusdanig dat de veiligheid is gewaarborgd. Veelal betekent dit dat we alleen klein onderhoud uitvoeren. Ook is er begonnen met de uitrol van glasvezel in de kernen. We plegen onderhoud zoveel als mogelijk nadat de aanleg van kabels en leidingen en glasvezel gelegd is.

Wortelopdruk

In 2024 is er meer overlast veroorzaakt door wortelopdruk. In het groenbeleidsplan is duiding gegeven aan de te nemen maatregelen om wortelopdruk te verminderen bij bestaande en nieuwe bomen.

Kwaliteit

Het wegbeheer voeren we uit volgens de CROW-methodiek. Deze inspectie is tweedelig. Het ene jaar elementenverharding en het andere jaar asfaltverharding. In 2023 is begonnen met het herindelen van onze wegvakonderdelen zodat een inspectie een veel betere kwaliteitsindicatie laat zien en er is begonnen met een meer gerichte formulering van de opdracht naar de inspecteur.  

In 2024 is een nieuwe inspectie uitgevoerd. De resultaten van deze inspectie zijn geanalyseerd en verwerkt in een planning die achterstanden in beeld. Daarnaast is een planjaar gekoppeld aan de wegvakken die onderhoud nodig hebben.

Financiën

Zie de toelichting op het overzicht van baten en lasten bij sub-programma 2.2. Per saldo is er sprake van een incidenteel voordeel van € 127.000.  

Het achterstallig onderhoud, dat we verantwoorden op de voorziening achterstallig onderhoud wegen, is in 2024 gedeeltelijk weggewerkt. De rest gebeurt in 2025. Dit is in de tweede financiële rapportage 2024 al gemeld.

Risico's

Er bestaat altijd een risico dat door niet tijdig gesignaleerde gebreken aan de weg schades of ongevallen ontstaan. Het risico op schades en ongevallen door gebreken aan de verhardingen ondervangen we zoveel mogelijk door het uitvoeren van weginspecties, waarbij schadebeelden worden vastgelegd. Gebreken van ernstige aard worden vervolgens direct verholpen. Uit de inspecties blijkt dat een derde deel van de maatregelen opgepakt kan worden. Dat betekent vervolgens dat het risico twee derde deel van de maatregelen betreft.  Ook de aanleg van kabels en leidingen, waaronder glasvezel is een zeker risico, omdat werken misschien uitgesteld worden. Om dit zoveel mogelijk te beperken voeren we klein onderhoud uit op postzegelniveau waar de glasvezel nog ingegraven moet worden.

Omschrijving (toelichting)

Algemeen

De zorg voor de gemeentelijke riolering is vastgelegd in de wet Milieubeheer. In het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) is het beleid met betrekking tot onderhoud, uitbreiding en verbetering van het rioleringsstelsel vastgelegd en wordt de gewenste situatie met betrekking tot de toestand en het functioneren van het gemeentelijk rioolstelsel beschreven. De kosten voor aanleg van nieuwe riolering en aanpassingen als gevolg van uitbreidingen van woonwijken of bedrijventerreinen komen ten laste van de betreffende grondexploitaties. Daarna worden de rioleringen via een areaaluitbreiding overgedragen aan beheer.

Uitvoeringsplannen

De volgende activiteiten zijn in het begrotingsjaar 2024 uitgevoerd:

Verdere completering van de rioolbeheerdata; 
Continueren van het vervangingsplan Binnenstad Zierikzee;
Uitvoeringsplan tot 2028 verder invulling gegeven.

Kwaliteit

Om de kwaliteit van riolering in beeld te houden worden inspecties uitgevoerd. In 2024 werd 1/10e deel van ons areaal geïnspecteerd. 

Ontwikkeling 

Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland + (SAZ+)
Eén van de belangrijkste speerpunten van de SAZ+ is vroegtijdige afstemming tussen alle Zeeuwse gemeenten, Enduris en Evides. We streven naar uitbreiding van het aantal partijen (disciplines) die hieraan deelnemen, zoeken naar verbeteringen in de (proces-)afspraken en bepalen in hoeverre we dit in gezamenlijkheid voortzetten.

Financiën

Voorziening groot onderhoud riolering
Binnen de voorziening zijn in 2024 bijna geen uitgaven gedaan. Bij de tweede financiële rapportage 2024  is de raming al bijgesteld. 

Voorziening riool vervangingsinvesteringen
Bij de vervangingsinvestering is bij de tweede financiële rapportage 2024 al een groot gedeelte doorgeschoven naar 2025. Aanvullend vindt nu bij de jaarrekening een doorschuiving plaats van € 356.000. Zie hiervoor ook de toelichting bij subprogramma 2-2.

Toereikendheid
Beide voorzieningen zijn meerjarig toereikend

Risico’s

De risico’s zijn te overzien. Er blijven echter onzekerheden met betrekking tot de oude gewelf-riolen in de binnenstad van Zierikzee, die ook nog vaak in de achtertuinen van particulieren gelegen zijn.  

Een andere onzekerheid zijn de klimatologische ontwikkelingen. Hierbij bestaat het risico op wateroverlast, ondanks de theoretische berekeningen met neerslagintensiteiten op grond waarvan het stelsel in theorie voldoende afvoercapaciteit moet hebben.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Algemeen

Het openbaar groen is ons natuurlijk en levend kapitaal.  Groen kleedt de buitenruimte aan en zorgt ervoor dat we ons buiten prettig voelen. Wetenschappelijk is aangetoond dat groen in de openbare ruimte effect heeft op het welbevinden en de gezondheid van mensen. Het participeren in groen is rustgevend. Ook is groen een belangrijk instrument in de klimaatadaptatie, bijvoorbeeld in wateropvang en –berging en het tegengaan van hittestress. Openbaar groen kan een grote rol spelen in het vergroten van  de biodiversiteit, wat noodzakelijk is om een evenwichtige en veerkrachtige leefomgeving voor mens en dier te realiseren.

Groenbeleidsplan & groenbeheerplan Schouwen-Duiveland 

In maart 2024 is het groenbeleidsplan & groenbeheerplan Schouwen-Duiveland vastgesteld door de gemeenteraad.
Naast de nieuwe ambities / kansen (“vergroenen”) en uitgangspunten die worden meegenomen bij herinrichtingsprojecten / stads-en dorpsvisies en nieuwbouwprojecten hebben we in 2024 de volgende onderdelen opgepakt.

Nulmeting technische staat

In 2024 is een nulmeting technische staat plantvakken en half verhardingen uitgevoerd. Op basis hiervan kunnen we voor de komende vijf jaar een renovatieplanning opstellen. Deze planning wordt integraal opgesteld met de beheerdisciplines civiel en riool. Als deze beide disciplines geen opgaven hebben binnen een termijn van vijf jaar komen we als groen zelf in de lead. Belangrijk uitgangspunt bij renovatie is een doelmatig en effectief onderhoud en om de biodiversiteit te vergroten.

Nulmeting grasvegetaties

In 2024 is het halve eiland (westkant) geïnventariseerd. Dit omdat het seizoensgebonden werk is en het een groot beheergebied is. Onder grasvegetaties verstaan we gazons en bermen. Mede op basis van de nulmeting en andere uitgangspunten zoals verkeersveiligheid hebben we per woonkern het maaibeheer herzien. In 2025 wordt dit geïmplementeerd in de dorpen aan de westkant van het eiland. Hierover wordt actief richting de inwoners gecommuniceerd en vanaf begin 2025 kunnen bewoners via de website zien hoe en wanneer er gemaaid wordt in hun buurt. In 2026 is heel het maaibeheer aangepast in het totale beheerareaal.

Nulmeting biodiversiteit houtige beplanting en waterpartijen

Doel hiervan is om eerst in beeld te brengen wat de huidige staat is. Op basis daarvan kunnen we gericht acties uit gaan voeren op het gebied van beheer, uitbreiding en omvormingen om de biodiversiteit te vergroten.

Exoten

In 2024 hebben we twee proeven uitgevoerd voor de bestrijding van de Japanse Duizendknoop.  In 2025 gaan we dit verder monitoren. Daarnaast hebben we een start gemaakt met het opstellen van een beheerplan beheersing invasieve exoten. Dit beheerplan  zal in de eerste helft van 2025 worden opgeleverd.

Kwaliteit

Met het vaststellen van het nieuwe groenbeleidsplan zijn de kwaliteitszones voor het onderhoudsniveau hetzelfde gebleven. Dit houdt in dat de ambitie voor het onderhoud in centra en accenten  kwaliteitsniveau A is (volgens de CROW-kwaliteitscatalogus). In de woon- en verblijfsgebieden hanteren we de ambitie voor kwaliteitsniveau B.  In 2024 is wederom structureel de behaalde kwaliteit door een externe partij getoetst.

Uitvoeringsplannen

Bij het opstellen van herinrichtingsplannen  of dorpsvisies wordt gekeken naar de kansen en ambities uit het groenbeleidsplan. Ook wordt gekeken of we kunnen 'vergroenen'. In 2024 zijn de groenstroken langs de Nieuwe Jachthaven in Brouwershaven  verbreedt en opnieuw ingericht en zijn de bomen vervangen. Hiermee behalen we twee doelstellingen: het bestaande groen wordt vervangen en er wordt extra groen aangebracht door het verwijderen van verharding. In 2024 zijn voor 3 straten (Schipperslaan, Schoolstraat en Noordstraat) in Bruinisse ontwerpen opgesteld. Naast de herinrichtingsopgave voor riool en civiel is ingezet op de vergroeiing van de openbare ruimte. Dit vanwege visuele aantrekkelijkheid, gezondheid en klimaatbestendigheid. In 2025 worden deze plannen daadwerkelijk gerealiseerd.

Herinrichting 'Eultje Ouwerkerk

In 2024 is in overleg met de dorpsraad en inwoners een plan opgesteld voor het voormalige voetbalveld. Uitgangspunt was het vergroten van de biodiversiteit. Dit wordt bereikt door het aanleggen van een poel, een steil wand, aanplanten van (fruit)bomen, het aanplanten van bosplantsoenstroken met soorten die van nature voorkomen in Zeeland en het inzaaien van bloemenmengsel. Ook wordt door het plangebied een padenstructuur aangelegd en zitplekken aangelegd. 

Speelruimtes

In 2024 hebben we een aantal centrale speelplekken aangelegd. Een nieuw skatepark in Zierikzee en in Burgh-Haamstede een natuurspeelplaats. In Oosterland is op het voormalige trainingsveld van SV Duiveland een speelkooi gerealiseerd. Naast deze uitbreidingen hebben we speeltoestellen geïnspecteerd en gerepareerd. Hiermee voldoen we als gemeente aan onze zorgplicht.  

Beheer oppervlaktewater bebouwd gebied

Sloten en singels zijn belangrijk voor de aan-en afvoer van water. Dit moet ongehinderd kunnen plaatsvinden. Jaarlijks worden de waterkanten gemaaid en eens in de 8 jaar wordt de bagger (sliblaag) verwijderd.  De gemeente is opgedeeld in 8 baggerblokken. In 2024 is het baggerblok  Zierikzee en Kerkwerve ontdaan van de sliblaag. Doel is ook om steeds meer  (natuurvriendelijke) oevers ook ecologische te gaan beheren. Dit kan worden bereikt door bijvoorbeeld een deel van de rietkraag te laten staan. Dit biedt weer schuil-en verblijfsmogelijkheden voor flora en fauna. Het Waterschap Scheldestromen is hierbij een belangrijke gesprekspartner.  Deze partner zal uiteindelijk haar fiat moeten geven omdat zij verantwoordelijk is voor de kwaliteit en kwantiteit van het watersysteem.

Dorpsboomgaarden
2024 was het laatste jaar dat de aanleg van dorpsboomgaarden voorbereid kon worden. Niet in alle 16 kernen is een dorpsboomgaard gerealiseerd, vaak omdat er geen geschikte locatie voorhanden was. Met de uitvoering van een dorpsboomgaard in Nieuwerkerk in 2024 en de voorbereiding van de dorpsboomgaarden in Kerkwerve, Sirjansland en Noordgouwe realiseerden we in 8 kernen een groene ontmoetingsplek.

Akkerranden
Het akkerrandenproject had in 2024 een succesvol jaar. Met 25 deelnemers werd een oppervlakte van 24,7 ha aan bloemenmengsels ingezaaid. De evaluatie van de periode 2019 – 2024 gaf een positief beeld van dit project. De akkerranden worden door zowel deelnemers als door inwoners en recreanten gewaardeerd. In 2025 wordt het project nog gecontinueerd met de huidige opzet. Daarnaast wordt in 2025 een visie biodiversiteit opgesteld door de afdeling Ruimte en Milieu. Het akkerrandenproject wordt hier een onderdeel van en krijgt een nieuwe vorm. Vanaf 2026 valt dit project dan ook niet meer onder de verantwoording van deze paragraaf  onderhoud kapitaalgoederen groen.

Ontwikkelingen

Bewegen en ontmoeten

 In 2024 is verder gegaan met de uitwerking van het beweegpark wat tussen woonlocatie Borrendamme en het Pieter Zeeman Lyceum komt. In 2025 zal hierover besluitvorming plaats vinden en kan gestart worden met de realisatie.

Op 26 november 2024 besloot het college een calisthenicspark te realiseren in het Westplantsoen Bruinisse en hiervoor € 25.000 toe te kennen vanuit de eenmalige impulsregeling voor stads- en dorpsvernieuwing. 
Het plan van de Dorpsraad Bruinisse voor de aanleg van het calisthenicspark biedt een laagdrempelige sportvoorziening die sociale cohesie en een gezonde levensstijl stimuleert. Het park wordt in de eerste helft van 2025 gerealiseerd.

Financiën

Exploitatiebudgetten groen

Nu het nieuwe groenbeleidsplan is vastgesteld met bijbehorende financiën zijn vanaf 2025 de budgetten op orde. In 2024 sluiten we wel met een klein negatief saldo. Dit heeft als hoofdreden dat we uit groen meebetalen in projecten waar een vergroeningsopgave in zit. Door de extra budgetten die in 2025 zijn toegekend zal dit in de toekomst niet meer plaats vinden.

Voorziening speelruimtes
Financieel zijn er binnen de voorziening speelruimtes geen bijzonderheden te melden.

Toereikendheid
De voorziening is meerjarig toereikend.

Risico’s

Risico’s in de openbare ruimte bestaan hoofdzakelijk uit aansprakelijkheid bij schade door gebreken aan elementen of objecten. Van belang is dat de gemeente voldoet aan haar wettelijke zorgplicht. Om hieraan te voldoen, keuren we de speeltoestellen en inspecteren we de bomen (BVC). Door het uitvoeren van inspecties en keuringen en het nemen van adequate maatregelen blijven de risico’s beperkt.

Excel-tabel

Omschrijving (toelichting)

Algemeen

Wij bezitten een relatief groot aantal gebouwen. Deze gebouwen moeten op een adequate manier worden beheerd, geëxploiteerd en onderhouden. Het complete beheer is gecentraliseerd, onder andere via Wish. Het cluster Centrale Beheersorganisatie Gebouwen (CBG) is hiervoor verantwoordelijk. Voor het onderhoud wordt gewerkt met een meerjarenonderhoudsplan (mjop) per gebouw. In de begroting zijn alle kosten en baten die behoren tot de centrale beheersorganisatie bij elkaar gezet, zodat hiervoor de (budget)verantwoordelijkheid is gewaarborgd.

Kwaliteit

De raad heeft het kwaliteitsniveau van het uit te voeren onderhoud vastgesteld. Uitgangspunt hierbij is vervanging van het bestaande, sober en doelmatig. Dit houdt in dat we per gebouw bekijken welke onderhoudsactiviteiten uitgevoerd moeten worden om het huidige gebruik ongehinderd voortgang te laten vinden en geen achterstallig onderhoud te laten ontstaan.
Uiteraard doen we dat binnen deze kaders zo duurzaam mogelijk en kijken we bij geplande vervangingen naar de meest duurzame en energiezuinige oplossing die binnen de beschikbare financiële middelen mogelijk is. Ook proberen we, door in de uitvoering verschillende zaken gecombineerd uit te laten voeren door onderdelen door te schuiven of juist naar voren te halen, in de planning zoveel mogelijk voordeel te halen, zodat op het gebied van verduurzaming binnen de voorziening gebouwenonderhoud al zo veel mogelijk gerealiseerd kan worden.  Met de nu onderhanden zijnde  actualisering van de voorziening onderhoud  brengen we de consequenties in beeld voor de actualisatie van de meerjarige onderhoudsplanning 2025-2033, inclusief verduurzamen. Hierdoor kan vanaf 2026 verduurzaming mee lopen in het regulier onderhoud en niet meer apart via de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed en de begroting.

Uitvoeringsplannen 

De uitvoeringsplannen voor 2024 zijn grotendeels conform onderhoudsplan en beleid uitgevoerd. De afwijkingen worden verder toegelicht bij het onderdeel financiën.

Ontwikkelingen

In 2019 is ingestemd met de actualisering van de meerjarige onderhoudsplanning 2019-2028 en zijn de financiële consequenties daarvan betrokken bij de integrale begrotingsvoorbereiding 2020. Deze actualisering dient om de vijf jaar plaats te vinden en in 2024 hebben we hier zoals al eerder gemeld in samenwerking met bouwbedrijf Boogert en Wish een aanvang mee gemaakt. Zoals in de onderhoudsparagraaf kaitaalgoederen aangekondigd werken we in de loop van 2025 gezamenlijk verder aan de actualisering van de voorziening onderhoud  en brengen we de consequenties in beeld voor de actualisatie van de meerjarige onderhoudsplanning 2025-2033, inclusief verduurzamen. Gezien de prijsstijgingen van de laatste jaren en het implementeren van het verduurzamen in het regulier gemeentelijk vastgoedonderhoud zullen de huidige opgenomen toevoegingen aan de voorziening gemeenlijk gebouwenonderhoud naar verwachting daarvoor niet meer toereikend zijn. Ook laten de exploitatie budgetten gebouwenonderhoud met de overschreidingen van vorig jaar en dit jaar zien  dat ook daarvoor de huidige ramingen niet meer toereikend zijn. Dit laatste ligt ook aan het feit dat we de afgelopen 2 jaar weer een volledige bezetting hebben op team CBG en daardoor alles wat nodig is ook uitgevoerd krijgen.

Financien 

Binnen de voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen melden we een overschot aan de lastenkant van €79.000.  Dit overschot is benodigd voor de restauratie van de toren van het stadhuismuseum. Dit verwerken we via de bestuursrapportage 2025.  

Verder zijn er Brim subsidies in 2024 aan de voorziening toegevoegd. 

Binnen de exploitatiebudgetten gebouwenonderhoud melden we in totaal een overschrijding  van €246.000 veroorzaakt door een combinatie van een aantal factoren. Storingen en defecten nemen toe doordat onze gebouwen ouder worden, een relatie van meer klein onderhoud ten opzichte van groot onderhoud afgelopen jaar, een toenemend aantal uitgaven  op verzoek van gebruikers die niet onder planmatig onderhoud te scharen waren en een aanzienlijke toename van vandalisme op met name de toiletgebouwen. Ook zijn er dit jaar veel kosten voortgekomen uit aanscherping van wet en regelgeving op het gebied van legionella en de werktuigbouwkundige installaties en stond de vijfjaarlijkse NEN 3140 keuring voor een groot aantal panden op de planning waaruit gebreken aan de elektrotechnische installaties van onze gebouwen verholpen dienden te worden.

Toereikendheid

Beide voorzieningen (gebouwen en gebouwen reiniging) zijn meerjarig toereikend.

Risico`s

Binnen het gebouwenonderhoud bepaalt de beleidsmatige afdeling in principe wat er wordt uitgevoerd aan onderhoud aan een gebouw binnen zijn/haar beleidsveld. Het is bij een aantal gebouwen zo, dat bepaald is om alleen het hoogstnoodzakelijke aan onderhoud uit te voeren, omdat nog niet duidelijk is wat er met het gebouw gaat gebeuren (bijvoorbeeld afstoting). Verpaupering en vandalisme kunnen hiervan een gevolg zijn/worden.

Excel-tabel

Algemeen

In het Beheer- en Beleidsplan Openbare Verlichting 2024-2033 zijn onder andere de volgende uitgangspunten opgenomen:

• Het huidige Beleidsplan Openbare Verlichting kan worden beschouwd als een handboek waarin is vastgelegd hoe er binnen de gemeente met openbare verlichting omgegaan wordt.
• Het plan geeft het kader waarbinnen er binnen de openbare ruimte effectief, kostenefficiënt en milieubewust wordt verlicht en benoemt de voor openbare verlichting belangrijkste wettelijke bepalingen en richtlijnen. Zo passen we bij nieuwbouw of herinrichting de meest recente Richtlijn Openbare Verlichting NPR13201 toe op de verlichtingskwaliteit.

Ontwikkelingen

Het onderhoud van de openbare verlichting wordt uitgevoerd door het bedrijf Swarco. Het aantal lampstoringen was minder dan in de voorgaande jaren. Ten opzicht van 2023 is het aantal storingen in 2024 gedaald met ongeveer 22%. De ontwikkeling in dynamische ledverlichting heeft daar mede aan bijgedragen. De oude conventionele armaturen worden standaard door dynamische led armaturen vervangen.  

Kwaliteit

De huidige openbare verlichtingsinstallaties houden we bij op kwaliteitsniveau B, conform publicatie 380 van het CROW.  Eventuele vervanging vond plaats op basis van inspectie. Masten die de technische levensduur hebben bereikt, maar nog in goede staat verkeren, werden niet vervangen. Energie onzuinige armaturen zijn vervangen door led. Deze leverden een energiebesparing op van ruim 6%. De beschikbare middelen zijn afgestemd op het vastgelegde kwaliteitsniveau.

Financiën

Zie de toelichting op het overzicht van baten en lasten bij sub-programma 2.2.  Er is sprake van een incidenteel nadeel van € 349.000.

Conform het beleidsplan Openbare Verlichting verantwoorden we alle lasten op het gebied van openbare verlichting op exploitatiebudgetten.

Verlichting sportvelden

In 2024 hebben we voetbalvereniging ASV Brouwershaven een bijdrage gegeven en een subsidie verleend om heel de sportparkverlichting te vervangen door LED-armaturen. Hierbij is ook heel de lichtinstallatie over gedragen aan de vereniging. Bij twee verenigingen ZSC’62 (Scharendijke) en SV DZC’09 (Dreischor), zijn de trainingsvelden nog voorzien van traditionele-halogeenlampen. In 2026 willen we deze vervangen. Hier moet nog wel budget voor worden aangevraagd. Als deze is uitgevoerd zijn alle lichtinstallaties die nog in beheer en onderhoud zijn voorzien van duurzame veldverlichting.  

Risico’s

Op plaatsen waar geen openbare verlichting staat zijn altijd zekere risico’s ten aanzien van verkeersveiligheid en sociale veiligheid. In het beleid is hier voldoende aandacht voor.

Algemeen

De grotere objecten in de openbare ruimte, zoals bruggen en steigers in binnenwateren, muren, trappen en hekwerken, worden structureel geïnspecteerd en onderhouden.  
Daar waar geen kwaliteitsniveau is vastgelegd betreft het feitelijk het schoon, heel en veilig houden van de objecten. Alle (elektrische en hydraulische) installaties moeten voldoen aan de geldende NEN-normen.

Uitvoeringsplannen

In 2023 is er op basis van de machinerichtlijn begonnen met een PVA voor het groot onderhoud aan de Zuidhavenpoortbrug. Het uitvoeren van de werken aan de Noordhavenpoortbrug is opgepakt maar momenteel nog niet afgerond. Dit komt vooral door de afstemming met de rijksdienst. In samenspraak met  onze contractpartner Haasnoot wordt een plan gemaakt om tot een uitvoeringsplan te maken voor het groot onderhoud van de brug. 

Kwaliteit

In 2023 is een begin gemaakt met het opstellen van objectpaspoorten binnen ons beheerprogramma Obsurv welke in 2024 geheel is gevuld en de inspecties uitgevoerd.  Afspraken met onze contractpartner Haasnoot werden aangescherpt en er is een nieuw contract met hen afgesloten. Door deze acties kunnen we de kwaliteit nog beter bewaken.

Financiën

Omdat we geen actueel beheerplan hebben, werken we met een vast exploitatiebudget voor het onderhoud. Op het exploitatiebudget melden we in 2024 een kleien overschrijding. In 2024 zijn de eerste initiatieven genomen tot het opstellen van het beheerplan. Dit beheerplan zal in de loop van 2025 worden opgesteld.

Voorziening achterstallig onderhoud objecten

Binnen de voorziening achterstallig onderhoud objecten staat enkel nog een raming voor de Noordhavenpoortbrug. In 2023 hebben we gesprekken gehad met de rijksdienst over de uitvoering van de werken aan de Noordhavenpoortbrug. Hierdoor konden we pas in 2024 starten met de uitvoering. In het eerste kwartaal 2025 wordt de voorbereiding in gang gezet voor de werkzaamheden. In de fase wordt nagegaan aan welke eisen voldaan moet worden. Als deze opgave duidelijk is zal dit in een bestuurlijk voorstel worden aangeboden met daarbij de definitief verwachte kosten. Vooruitlopend daarop is het geraamde bedrag binnen de voorziening bij de tweede financiële rapportage 2024 doorgeschoven naar 2025.

Risico’s

De kwaliteit van de meeste kunstwerken is in beeld. Om risico’s te beheersen voeren we periodiek inventarisaties en inspecties uit en volgen we advies. Het blijft van belang, zeker bij oude kunstwerken, de juiste onderzoeken tijdig en juist uit te voeren.

Omschrijving (toelichting)

Algemeen

In het meerjarenperspectief is het onderhoud opgenomen om de havens op een adequaat niveau te houden aan de hand van een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) voor de periode 2020 tot en met 2040. Daarbij spelen we ook in op prioriteiten, die vooral in een onderhoudsgevoelig gebied als havens voorkomen. Het dagelijks beheer van de havens berust bij de gemeentelijke havenmeesters, het reguliere onderhoud wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde aannemer.

Uitvoeringsplannen

Het regulier onderhoud voerden we met onze partner Aquavia uit op basis van het beginsel en de resultaatafspraak schoon, heel en veilig.

In 2024 hebben we geen projecten gerealiseerd op basis van het MJOP maar wel verschillende werkzaamheden uitgevoerd zoals:

• Amoveren (verwijderen) van een steigerdek in de Vluchthaven te Bruinisse;
• Plaatsen van veiligheidsladders en reddingsboeikasten in haven Brouwershaven;
• Schilderen van paalkoppen in Vluchthaven Bruinisse;
• Plaatsen van vier masten voor WIFI netwerk haven Zierikzee;
• Upgrade WIFI netwerk haven Zierikzee;
• Plaatsen van een mast voor een camera in de Vluchthaven Bruinisse;
• Installatie narrowcasting ten behoeve van informatievoorziening in havens te Brouwershaven en Zierikzee.

Er zijn een aantal projecten die oorspronkelijk in 2024 gepland waren maar doorschuiven naar 2025:

• Conserveren van een golfbreker in de Vluchthaven Bruinisse;
• Betonreparatie betonnen kademuur in haven  Brouwershaven.

De restauratie van de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee is nog niet gestart wegens een hoger beroep procedure bij de Raad van State. 

De gemeenteraad stelde in 2024 de herijking van het baggerbeheerplan en Plan van aanpak glooiingen en de financiële consequenties vast.

Baggeren

Op basis van het beheersplan Baggeren hebben er in 2024 geen baggerwerkzaamheden plaatsgevonden.

Ontwikkelingen

Het rapport Kostendekkendheid havens, op basis van de uitgangspunten vanuit de Wet Markt & Overheid, is door de gemeenteraad vastgesteld met een ingroeimodel van vijf jaar vanaf 1 januari 2025.

Er is sprake van een contractverlenging met Aquavia voor het raamcontract regulier onderhoud havens voor de jaren 2024 en 2025.

Voorbereiding van de realisatie van een lozingspunt in de Vluchthaven Bruinisse wegens een verplichting vanuit het Rijk. Een dergelijk lozingspunt is verplicht voor locaties waar cruiseschepen afmeren. In de haven te Zierikzee is deze reeds aanwezig.

Financiën

Over de onderhoudsbudgetten van de havens in 2024 zijn geen bijzonderheden te vermelden. Bij de jaarrekening is sprake van een kleine onderschrijding.

Voorziening baggerbeheerplan

Zoals hiervoor is aangegeven is het baggerbeheerplan in 2024 geactualiseerd. Abusievelijk is de oude raming binnen de voorziening aan de lastenkant in 2024 blijven staan. 

Toereikendheid

De voorziening is meerjarig toereikend. Actualisatie heeft plaatsgevonden via het advies onderhoud havens en baggeren dat in de raad van december 2019 is vastgesteld.

Havens

Op basis van de MJOP is het  onderhoud in de havens adequaat uitgevoerd, we maakten  daarbij gebruik van de beschikbare budgetten.

Risico’s

Er blijft altijd een klein risico dat door niet tijdig gesignaleerde gebreken in de havens schades of ongevallen ontstaan. Het risico op schades en ongevallen door gebreken in de havens wordt zoveel mogelijk ondervangen door controle van de havenmeesters en Aquavia op eventuele calamiteiten.

Excel-tabel

Het noodzakelijke inzicht in de consequenties van beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is voldoende. In 2024 was het verder optimaliseren van het beheersproces wederom het speerpunt.

Voor de onderdelen  Groen en Openbare Verlichting is in 2024 een nieuwe beleidsperiode gestart en is het zaak om de periodiek inspecties en de prioritering van de te nemen maatregelen te blijven  uitvoeren.

In deze financieringsparagraaf lichten we de beleidsuitvoering op het gebied van de treasury toe. De onderdelen van deze paragraaf zijn een onderdeel van de rapportage en verantwoording van wettelijke richtlijnen met betrekking tot treasury.

Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet is ingesteld als instrument om de renterisico’s bij de vlottende schuld te beheersen. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet FIDO) stelt een maximum bij het gebruik van korte financiering (looptijd maximaal één jaar). De wettelijke toegestane omvang bedraagt 8,5% van de jaarbegroting bij aanvang van het dienstjaar.

In 2024 is per kwartaal de werkelijke omvang van de kasgeldlimiet getoetst aan de wettelijke norm en in dit jaar behoefden er geen kasgeldleningen te worden afgesloten.

Berekening van de kasgeldlimiet begrotingsjaar 2024 (x € 1.000):

Renterisiconorm
De renterisiconorm, eveneens op basis van de Wet FIDO, geeft aan dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm ziet vooruit en is direct gerelateerd aan het budgettaire risico. Het doel van de renterisiconorm is hoe meer de aflossing van de schuld in de tijd wordt gespreid, hoe minder gevoelig de begroting wordt voor renteschokken bij renteherzieningen. Bij een overschrijding van de renterisiconorm dienen maatregelen te worden getroffen ter voorkoming van het budgettaire risico. 

Onderstaande tabel geeft aan dat de renterisiconorm in 2024 niet is overschreden.

Koersrisico is het risico dat de financiële vaste activa van de gemeente in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. Op basis van artikel 6 van het Treasurystatuut van onze gemeente is het risico beperkt, doordat alle uitzettingen een hoofdsomgarantie aan het einde van de looptijd een vastrentende waarde hebben. 

Kredietrisico is het risico dat ziet op een waardedaling van een vordering ten gevolge van het niet (tijdig) na kunnen komen van de verplichtingen door financiële instellingen. Op basis van artikel 7 van het Treasurystatuut van onze gemeente wordt dit risico beperkt, doordat alle financiële instellingen zijn gevestigd in een lidstaat van de Europese Unie met ten minste een AA-rating en dat alle uitzettingen ten minste een AA-minus rating hebben. De leningen uit de huidige portefeuille zijn volledig afgesloten bij bankinstellingen of overheden in Nederland.

Zoals verwacht zijn in 2024 geen nieuwe leningen aangetrokken. Uit de analyse van de liquiditeit in 2024 blijkt dat eind 2024 liquide middelen zijn gestegen als gevolg van uitgestelde investeringen en een toename van rentebaten en dividenden.

De beschikbare liquide middelen zullen worden ingezet voor de investeringen in 2025 en daarop volgende jaren.

Rentekosten in 2024

Rente visie

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in het jaar 2024 de rente bijgesteld van 4 naar 2,5 procent. De wijzigingen vloeien voert uit de dalende inflatie binnen Europa. De ECB streeft naar gemiddeld percentage van 2 procent en de verwachting is dat de rente nog verder zal dalen. Dit is afhankelijk van de economische situatie in de Verenigde Staten van Amerika. Door het huidige beleid zal daar de inflatie gaan toenemen, waardoor deze in Europa verder afneemt. Hierdoor ontstaat een nieuwe situatie want in de regel loopt tussen Europa en de VS de rente in de pas. Als gevolg van deze situatie blijft de renteontwikkeling moeilijk te bepalen. 

Verder wordt verwacht dat de rentedaling minder omvangrijk zal zijn, omdat de risico’s voor de kredietverstrekkers vanwege de onzekere economische omgeving in de rentetarieven worden doorberekend.

Conform het Besluit Begroting en Verantwoording maken wij een renteschema op. Deze geeft inzicht in de totale rentelasten en de wijze van toerekening aan de grondexploitaties en de diverse taakvelden binnen de programma’s.

Renteresultaat
Het verschil tussen de werkelijke rentelasten en de toegerekende rentelasten blijft met een percentage van 21,5 binnen de grens van 25% vanuit de BBV-voorschriften.  

Het valutarisico is in onze gemeente uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in Euro’s.

Aan de toezichthouder (provincie Zeeland) verstrekken wij verantwoordingsinformatie over de treasury. Dit doen wij op basis van onderstaande activiteiten:

1.    bij overschrijding van de kasgeldlimiet in drie achtereenvolgende kwartaalrapportages.
2.    jaarlijks bij de begroting en de jaarstukken via de paragraaf financiering.
3.    de leningsbesluiten bij het aantrekken van leningen

De doelen die de gemeente op tal van terreinen wil bereiken, staan beschreven in de vier programma’s en de daaronder opgenomen sub-programma’s van de programmabegroting. Om deze doelen en de daarbij te leveren producten te verwezenlijken, is interne ondersteuning en facilitering nodig. De bedrijfsvoeringsprocessen in onze gemeente ondersteunen de uitvoering van de programma’s. Daarmee is bedrijfsvoering iets van de gehele organisatie en ondersteunt het ons in wat we willen bereiken.

Leeswijzer
In deze bedrijfsvoeringparagraaf geven we informatie over de wijze waarop we een adequate bedrijfsvoering (willen) bereiken en waarborgen. Eerst gaan we hierbij in op de ontwikkeling die we met de organisatie al zijn ingegaan en die we in de volgende jaren doortrekken. Vervolgens vermelden we de ontwikkelingen op het punt van de structuur en inrichting van de organisatie. Daarna beschrijven we wat die ontwikkelingen inhouden op de verschillende deelterreinen. Voor de deelterreinen gebruiken we de indeling van het overheidsontwikkelmodel. Dat betekent dat we achtereenvolgens ingaan op beleid en strategie, management, medewerkers, informatie en processen.

Een verbonden partij is een instelling buiten de eigen organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft.  Het is één van de vormen voor de gemeente om haar taken uit te (laten) voeren: eigen activiteiten, door een commerciële partij of door een verbonden partij.

Verbonden partijen zijn in elk geval alle gemeenschappelijke regelingen waaraan wij  deelnemen en alle naamloze en besloten vennootschappen waarvan we aandeelhouder zijn. 

Verbonden partijen leveren soms bestuurlijk complexe verhoudingen op, omdat de gemeente bestuurder én klant is. Bovendien doen meestal meerdere partijen mee aan de verbonden partij. Wij  zijn dan niet de enige bestuurder en niet de enige klant. Wij moeten onze bestuurlijke doelen en wensen afstemmen met die van de andere deelnemers. Dit maakt de aansturing soms complex.

Voordelen van verbonden partijen zijn de grotere schaal en de regionale aanpak van een regionaal onderwerp. In deze paragraaf leest u het totaaloverzicht van de verbonden partijen.

In deze paragraaf benoemen we ook de risico’s die wij lopen, mits er risico's zijn. Indien de risico’s substantieel en financieel van belang zijn, benoemen we die ook de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

De Wet gemeenschappelijke regelingen is per 1 juli 2022 gewijzigd. De wijziging beoogt de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Het gaat daarbij om de kaderstellende en controlerende rol van gemeenteraden, provinciale staten en algemene besturen van waterschappen bij de uitvoering van taken in gemeenschappelijke regelingen. Om de versterking te bereiken, wordt een aantal bestaande instrumenten van de volksvertegenwoordiging aangepast en aangevuld. Daarnaast richt de wijziging op het vergroten van participatiemogelijkheden van burgers en belanghebbenden bij de besluitvorming in gemeenschappelijke regelingen. 

De Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) heeft een provinciale juridische werkgroep samengesteld, die de gemeenschappelijke regelingen en de deelnemende partijen (gemeenten, provincie en waterschap) ondersteunt bij het aanpassen van de regelingen aan de eisen van de wet. De implementatie zou uiterlijk 1 juli 2024 afgerond moeten zijn.  We constateren dat nog niet alle regelingen zijn aangepast.

Er zijn vier categorieën om verbonden partijen te onderscheiden: gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties, stichtingen en verenigingen en overige verbonden partijen. Per partij geven we het publieke, bestuurlijke en financiële belang aan.

Via deze paragraaf brengen we verslag uit en leggen we verantwoording af over het gevoerde grondbeleid. We bieden inzicht in de voortgang van de ruimtelijke ontwikkelingen voor de bouwgrondexploitaties die we zelf actief uitvoeren. 
De jaarrekening toont inzicht in verschillen tussen de begrootte en gerealiseerde kosten en opbrengsten van de bouwgrondexploitaties. Daarnaast biedt de jaarrekening inzicht in eventuele afwijkingen in het inhoudelijke programma en in de tijdsplanning ten opzichte van de vastgestelde uitgangspunten. Onderwerpen die eveneens aan bod komen zijn de winst- en verliesnemingen, afgesloten plannen, risico’s en weerstandvermogen in de vorm van reserves en voorzieningen.

De gemeenteraad heeft op 12 december 2024 de nota grondbeleid vastgesteld. De nieuwe nota grondbeleid is geschreven op basis van de nieuwe Omgevingswet en veranderingen in jurisprudentie en regelgeving.

Met de nota grondbeleid beoogt de gemeente Schouwen-Duiveland:
•    haar strategische ruimtelijke (en maatschappelijke) doelen te realiseren door
a.    het gewenste ruimtegebruik te realiseren;
b.    de gewenste ruimtelijke kwaliteit te bevorderen;
•    te zorgen voor een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten (tussen eigenaren, exploitanten, gebruikers en de gemeente);
•    de gemeentelijke financiële risico’s van ruimtelijke ontwikkelingen te beheersen.

Grondbeleid is in zowel juridisch als financieel opzicht instrumenteel van aard en is volgend ten aanzien van de doelstellingen, die de gemeente heeft gesteld met betrekking tot sectoraal gerichte beleidsvelden, zoals  volkshuisvesting, werkgelegenheid en maatschappelijke ontwikkeling. Grondbeleid is ondersteunend aan de (ruimtelijke) ambities en doelstellingen van marktpartijen en particulieren, maar uiteraard ook aan de doelstellingen van de gemeente, zoals omschreven in gebiedsgerichte programma’s en beleidsnota’s.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen ziet de gemeente Schouwen-Duiveland het als haar publieke taak om zoveel mogelijk regie te voeren, zodat zij haar beleidsdoelstellingen zo goed mogelijk kan realiseren. De uitvoeringspraktijk van de gemeente Schouwen-Duiveland laat zien dat zij bij het voeren van haar grondbeleid kiest voor flexibel maatwerk (dynamisch grondbeleid). Per project wordt gezocht naar de gewenste vorm van grondbeleid, actief, actief-faciliterend of facilitair, om verantwoord en gecontroleerd te kunnen sturen op de ruimtelijke ambities en beleidsdoelstellingen. De gemeente Schouwen-Duiveland heeft als voorkeur een actieve houding voor een initiatief om haar beleid, visie of bestuurlijke ambities waar te maken. Als de markt een initiatief niet oppakt kan worden besloten grond en/of opstallen te verwerven. In dat geval zet de gemeente in op minnelijke verwerving waarbij op grond van de Omgevingswet een voorkeursrecht gevestigd kan worden. In het uiterste geval kan de gemeenteraad besluiten te onteigenen.

Wanneer de gemeente facilitair optreedt beperkt de rol van de gemeente zich meestal tot het doorlopen van de ruimtelijke procedure om de plannen mogelijk te maken en het verhalen van gemeentelijke kosten op de ontwikkelende partij. De afspraken tussen de ontwikkelende partij en de gemeente worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst.

Bij verkoop van vastgoed hanteert de gemeente marktconforme prijzen, die door taxatie worden onderbouwd volgens de residuele grondwaardebepaling en/of comparatieve methode.